บันทึกความทรงจำ…เท่าที่พอจะจำได้

เรื่องเล่าจากนายแพทย์ระพีภัทร์ เกษมศุข

จุดเริ่มต้นของหน่วยแพทย์เคลื่อนที่

หลายคนอาจสงสัยว่า เหตุใดสมาคมศิษย์เก่าเซนต์คาเบรียลจึงมี “หน่วยแพทย์เคลื่อนที่” และต่อมาพัฒนาเป็น “แพทย์อาสาเซนต์คาเบรียล“

จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นจากนโยบายของ พลเอกอัครเดช ศศิประภา (พี่แอ๊ว) นายกสมาคมศิษย์เก่าเซนต์คาเบรียล และ ภารดาประทีป โกมลมาส (บราเดอร์ประทีป) นายกกิตติมศักดิ์ ในช่วง พ.ศ. 2540–2541 ซึ่งเป็นช่วงที่ประเทศกำลังเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจ ผู้คนจำนวนมากมีความเป็นอยู่ลำบาก

ในเวลานั้น สมาคมได้จัดตั้งคลินิกขึ้นเพื่อให้บริการรักษาพยาบาลแก่ชาวชุมชนรอบสมาคม นักเรียน มาสเตอร์ และครอบครัวของมาสเตอร์ ผมได้รับมอบหมายให้เป็นผู้รับผิดชอบคลินิกอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ขณะเดียวกันก็มีน้อง ๆ แพทย์หลายท่าน ซึ่งมารอรับบุตรหลานที่สอบเข้าเรียนชั้นปีที่ 1 ได้ อาสามาช่วยตรวจรักษาในช่วงเย็น ทำให้คลินิกสามารถเปิดให้บริการได้อย่างต่อเนื่อง

เมื่อเห็นว่าการช่วยเหลือดังกล่าวเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง พลเอกอัครเดช ศศิประภา และภารดาประทีป โกมลมาส จึงกำหนดให้การจัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่เป็นนโยบายสำคัญของสมาคม เพื่อขยายโอกาสในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลแก่ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล

จากจังหวัดเลย…สู่โครงการแพทย์อาสา

ประมาณปี พ.ศ. 2542 ผู้ปกครองและมาสเตอร์ได้ขอให้สมาคมจัดหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ไปปฏิบัติงานที่จังหวัดเลย นับเป็นภารกิจครั้งแรก และในปีถัดมาก็เดินทางกลับไปให้บริการที่จังหวัดเลยอีกครั้ง

ในระยะเริ่มต้น งานยังมีขนาดไม่ใหญ่ และได้รับการสนับสนุนงบประมาณทั้งหมดจาก พลเอกอัครเดช ศศิประภา (พี่แอ๊ว)

เมื่อเวลาผ่านไป โครงการค่อย ๆ เติบโต มีการแต่งตั้งคณะกรรมการรับผิดชอบอย่างเป็นระบบ และได้รับการสนับสนุนจากชาวสีน้ำเงิน–ขาวอย่างดียิ่ง ทั้งด้านยา ผ้าห่ม สมุด ดินสอ อุปกรณ์กีฬา และสิ่งของจำเป็นอีกมากมาย

ผู้ร่วมงานในช่วงแรกประกอบด้วยแพทย์และเภสัชกร โดยในขณะนั้นยังไม่มีทันตแพทย์เข้าร่วม อีกทั้งโรงเรียนเซนต์คาเบรียลและสมาคมผู้ปกครองยังไม่ได้เข้ามามีบทบาทในโครงการ

เติบโตด้วยพลังของชาวน้ำเงิน–ขาว

โครงการได้รับความนิยมและเติบโตอย่างต่อเนื่อง จน สมาพันธ์สมาคมศิษย์เก่าคณะเซนต์คาเบรียลแห่งประเทศไทย เข้าร่วมเป็นภาคีในการดำเนินงาน

เมื่อ พลเอกอัครเดช ศศิประภา พ้นจากตำแหน่งนายกสมาคม คุณดุละดิลก ดุละลัมพะ นายกสมาคมศิษย์เก่าเซนต์คาเบรียลคนต่อมา ได้รับช่วงสานงาน และเปลี่ยนชื่อโครงการจาก “หน่วยแพทย์เคลื่อนที่” เป็น “แพทย์อาสาเซนต์คาเบรียล“

ต่อมาในสมัย คุณศิริธัช โรจนพฤกษ์ นายกสมาคมศิษย์เก่าเซนต์คาเบรียล โครงการเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง มีผู้ร่วมงานจากทุกภาคส่วนของชาวน้ำเงิน–ขาว ไม่ว่าจะเป็นทหาร ตำรวจ ข้าราชการ นักธุรกิจ นายธนาคาร เภสัชกร นักเรียนชั้นมัธยมปลาย รวมถึงผู้ปกครองและสมาคมผู้ปกครอง ต่างเข้ามาร่วมงานอย่างเข้มแข็ง

ก่อนสิ้นสุดวาระของ ดร.ศิริธัช โรจนพฤกษ์ โรงเรียนเซนต์คาเบรียลได้จัดงานเฉลิมฉลองครบ 100 ปีของการก่อตั้งสมาคมศิษย์เก่า ซึ่งประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่ มีการสร้างบ้านให้ผู้ยากไร้จำนวน 9 หลัง ใน 9 อำเภอ และนับเป็นครั้งแรกที่ทันตแพทย์เข้าร่วมให้บริการร่วมกับแพทย์และเภสัชกร

พลังจากโรงเรียนเซนต์คาเบรียล

อีกก้าวสำคัญของโครงการเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2565 เมื่อโรงเรียนเซนต์คาเบรียลเข้าร่วมดำเนินงานกับโครงการแพทย์อาสาอย่างเป็นทางการเป็นครั้งแรก ในการออกหน่วย ณ โรงเรียนสายมิตรวังท่าช้าง อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี โดยโรงเรียนได้คัดเลือกนักเรียนเข้าร่วมเป็นอาสาสมัคร เพื่อช่วยงานด้านต่าง ๆ ตลอดการปฏิบัติงานอย่างเต็มกำลัง นอกจากจะช่วยสนับสนุนการดำเนินงานของโครงการแล้ว ยังเป็นการปลูกฝังจิตสาธารณะและจิตอาสาให้แก่นักเรียนอีกด้วย

นับตั้งแต่นั้น โรงเรียนเซนต์คาเบรียลได้ส่งนักเรียนเข้าร่วมโครงการอย่างต่อเนื่อง และในปี พ.ศ. 2569 ความร่วมมือระหว่างโรงเรียนกับโครงการแพทย์อาสาได้ก้าวเข้าสู่ปีที่ 4 ถือเป็นกำลังสำคัญในการดำเนินงานของโครงการในทุกพื้นที่

การสืบสานภารกิจ

เมื่อ ดร.ประวิช รัตนเพียร (พี่ใหญ่) เข้ารับตำแหน่งนายกสมาคมศิษย์เก่าเซนต์คาเบรียล แม้สมาพันธ์สมาคมศิษย์เก่าคณะเซนต์คาเบรียลแห่งประเทศไทยจะขอถอนตัวจากการร่วมโครงการด้วยเหตุผลหลายประการ แต่โครงการแพทย์อาสายังคงดำเนินต่อไปอย่างมั่นคง ภายใต้การสนับสนุนของศิษย์เก่าและผู้มีจิตศรัทธาทุกฝ่าย

การดำเนินงานในแต่ละปีมีผู้เสียสละรับหน้าที่เป็นประธานจัดงาน ดังนี้

• พ.ศ. 2563 ดร.ประวิช รัตนเพียร ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ โรงเรียนสระปทุม อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว
• พ.ศ. 2565 คุณสุขุม จันทร์เจริญสุข ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ โรงเรียนสายมิตรวังท่าช้าง อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี
• พ.ศ. 2566 คุณสัณห์ ธีระโกเมน ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ ที่ว่าการอำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี
• พ.ศ. 2567 (ครั้งที่ 1) คุณสัณห์ ธีระโกเมน ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ โรงเรียนดอนคาวิทยา อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี
• พ.ศ. 2567 (ครั้งที่ 2) พลอากาศโทอภิชัย ระเบียบ ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ วัดตรีวิสุทธิธรรม (หลวงพ่อไก่) อำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี
• พ.ศ. 2568 คุณสัณห์ ธีระโกเมน ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ โรงเรียนท่ามะกาวิทยาคม อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี
• พ.ศ. 2569 น.สพ.สุมิต ศรีสุนทร (หมอตุ้ม) ประธานจัดงานแพทย์อาสา ณ โรงเรียนภาชี “สุนทรวิทยานุกูล” อำเภอภาชี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา งานแพทย์อาสาได้รับความร่วมมือจากแพทย์ เภสัชกร ทันตแพทย์ สัตวแพทย์ พยาบาล ศิษย์เก่า นักเรียน ผู้ปกครอง สมาคมผู้ปกครอง โรงเรียนเซนต์คาเบรียล ตลอดจนผู้มีจิตศรัทธาจำนวนมาก ที่ร่วมกันเสียสละเวลา แรงกาย แรงใจ และทรัพยากร เพื่อส่งต่อโอกาสในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลแก่ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล

งานที่ยังไม่จบ

จากวันที่เป็นเพียงคลินิกเล็ก ๆ ในสมาคม สู่การออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ และพัฒนาเป็น “แพทย์อาสาเซนต์คาเบรียล” โครงการนี้ดำเนินต่อเนื่องมาตั้งแต่สมัย พลเอกอัครเดช ศศิประภา จนถึงสมัย นายสุมิต เพชราภิรัชต์ รวมเวลากว่าสองทศวรรษ

สิ่งที่ทำให้งานนี้ดำรงอยู่ได้ ไม่ใช่เพียงนโยบายของผู้บริหารสมาคม หากเกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของศิษย์เก่า แพทย์ เภสัชกร ทันตแพทย์ สัตวแพทย์ ผู้ปกครอง นักเรียน และอาสาสมัครทุกคน ที่ร่วมกันสืบสานอุดมการณ์แห่งการให้

ตราบใดที่ยังมีผู้รอความช่วยเหลือ งานแพทย์อาสาเซนต์คาเบรียลก็ยังคงเป็น “งานที่ยังไม่จบ” และจะได้รับการส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น ตามเจตนารมณ์ของ ภารดาประทีป โกมลมาส (บราเดอร์ประทีป) และ พลเอกอัครเดช ศศิประภา (พี่แอ๊ว) ผู้ร่วมวางรากฐานของโครงการนี้ไว้ตั้งแต่วันแรก